Hậu trường show truyền hình Dance Cover: một tiết mục được dựng ra sao

Một tiết mục dance cover chừng ba phút trên sóng truyền hình thường là kết quả của nhiều tuần làm việc: tuyển chọn đội, dựng lại vũ đạo cho hợp với máy quay, tập đội hình trên sân khấu thật, quay bằng nhiều máy cùng lúc rồi cắt dựng trong phòng hậu kỳ. Bài này đi qua từng công đoạn theo quy trình chung của các show thi nhảy, để bạn xem màn hình với con mắt khác và, nếu có ý định đăng ký, biết mình sẽ bước vào cái gì.

Lưu ý: mỗi đài, mỗi nhà sản xuất có cách làm riêng. Những gì dưới đây là khung việc phổ biến trong sản xuất chương trình biểu diễn, không phải chuyện hậu trường của một show cụ thể nào.

Vòng casting: ban tuyển chọn thực sự nhìn gì

Người ngoài hay nghĩ casting chỉ chấm kỹ thuật. Thực tế, tổ tuyển chọn của một chương trình truyền hình đang tìm "chất liệu lên hình". Một đội nhảy sạch, đều nhưng không có gì để kể sẽ khó qua bằng một đội kỹ thuật vừa phải mà có cá tính rõ và câu chuyện thật.

Hồ sơ thường gồm video biểu diễn, giới thiệu thành viên và đôi khi là một đoạn tự quay kể về đội. Vài điều các đội có kinh nghiệm hay làm:

• Gửi video quay một máy, không cắt. Ban tuyển chọn muốn thấy cả đội giữ năng lượng trọn bài, không phải bản dựng đẹp.
• Quay toàn thân, đủ sáng. Mất chân trong khung hình là mất một nửa thông tin về kỹ thuật.
• Chọn bài thể hiện điểm mạnh nhất, không nhất thiết là bài đang hot.
• Nói thật trong phần giới thiệu. Biên tập viên nghe rất nhiều câu chuyện được "xây" quá tay; sự mộc mạc thường được nhớ lâu hơn.

Sau vòng hồ sơ có thể có buổi gặp trực tiếp: nhảy tại chỗ, phỏng vấn ngắn trước máy quay để xem ai nói chuyện tự nhiên. Đây là lúc đội cần thống nhất trước ai là người phát ngôn chính, tránh cảnh năm người tranh nhau trả lời.

Dựng lại vũ đạo cho ống kính, không chỉ cho khán giả

Bản vũ đạo gốc của một MV K-Pop được thiết kế cho máy quay của MV đó, với những cú cắt cảnh và góc máy riêng. Khi mang lên sân khấu truyền hình, đội phải "dịch" lại cho một không gian khác: sân khấu rộng hơn hoặc hẹp hơn, máy quay đặt ở vị trí cố định, khán giả ở phía trước.

Biên đạo của đội (hoặc biên đạo do chương trình hỗ trợ) thường làm mấy việc sau:

1. Xác định "mặt tiền". Hướng nào là hướng máy chính, hướng nào có khán giả. Những động tác quan trọng nhất phải hướng về máy chính.
2. Giãn hoặc nén đội hình. Đội hình ở phòng tập 6 mét có thể quá chật khi lên sân khấu rộng gấp đôi, làm hình ảnh trông lỏng lẻo trên góc toàn.
3. Đặt "điểm nhấn cho máy cận". Một biểu cảm, một cái nhìn thẳng vào ống kính ở đúng phách nhạc là thứ đạo diễn hình ảnh sẽ chờ để bắt.
4. Thêm phần mở và kết. Bản cover cho truyền hình thường cần một tư thế mở đầu rõ ràng và một tư thế kết giữ yên vài giây để máy kịp thu.

Nếu chương trình cho phép phối lại nhạc (remix, nối đoạn), đội còn phải làm việc với bộ phận âm thanh để có bản nhạc cuối cùng sớm, vì mọi thứ phía sau đều tập theo bản này.

Tập đội hình: từ phòng tập ra sân khấu thật

Phần lớn thời gian tập diễn ra ở phòng tập của đội. Nhưng giai đoạn quan trọng nhất là khi đội được đứng trên sân khấu thật trong buổi tổng duyệt kỹ thuật. Ở đây mới lộ ra các vấn đề không thể thấy ở phòng tập:

• Sàn trơn hơn hoặc độ nảy khác, ảnh hưởng động tác xoay và quỳ gối.
• Ánh sáng sân khấu chói, khiến dancer mất mốc nhìn quen thuộc.
• Màn hình LED phía sau làm đổ bóng hoặc khiến trang phục cùng màu "chìm" vào nền.
• Âm thanh monitor (loa kiểm âm) trên sân khấu khác hẳn loa phòng tập, dễ lệch nhịp ở đoạn nhạc nhỏ.

Các đội thường dùng băng dính màu dán "mark" (điểm đứng) trên sàn tập, đánh số theo từng đội hình. Trên sân khấu, tổ sân khấu sẽ dán mark riêng theo yêu cầu. Học cách đọc mark nhanh là kỹ năng ít ai nói tới nhưng giúp đội đỡ hoảng khi chuyển đội hình dưới đèn.

Ngày ghi hình: nhiều máy, nhiều lượt

Một tiết mục nhảy trên truyền hình hiếm khi được quay bằng một máy. Thông thường có góc toàn (thấy cả sân khấu), góc trung, một vài máy cận theo người, máy trên cần cẩu (crane) để lấy góc từ trên cao, và đôi khi máy cầm tay di chuyển sát sân khấu. Đạo diễn hình ảnh ngồi trong phòng điều khiển, chọn góc theo kịch bản phân cảnh đã lên trước.

Kịch bản phân cảnh này được viết dựa trên video tập của đội: phách nào cận ai, đoạn nào kéo toàn để khoe đội hình. Vì vậy đội càng giữ đúng vũ đạo như lúc gửi video, máy càng bắt đúng khoảnh khắc. Đổi động tác vào phút cuối là cách nhanh nhất để mất một cảnh cận đẹp.

Tùy hình thức chương trình, tiết mục có thể được quay một lượt duy nhất như truyền hình trực tiếp, hoặc quay vài lượt để có thêm chất liệu. Dancer nên chuẩn bị thể lực cho khả năng phải diễn lại hết bài nhiều lần trong một buổi, xen giữa là thời gian chờ dài. Đây là lý do các đội có kinh nghiệm luôn mang áo khoác, nước, đồ ăn nhẹ và có người lo khởi động lại trước mỗi lượt. Phần chuẩn bị thể chất cho người diễn được nói kỹ trong bài kinh nghiệm trình diễn dance cover an toàn.

Phần không lên sóng: phỏng vấn, chờ đợi và quay bổ trợ

Ngoài tiết mục chính, đội sẽ được quay rất nhiều thứ khác: phỏng vấn riêng từng người, cảnh tập luyện, cảnh trong cánh gà, phản ứng khi nghe kết quả. Những đoạn này giúp biên tập viên dựng phần "câu chuyện" trước và sau tiết mục.

Một vài điều người tham gia nên biết:

• Câu trả lời phỏng vấn có thể bị cắt ngắn. Nói thành câu trọn ý, nhắc lại chủ ngữ ("Đội mình chọn bài này vì…") để đoạn cắt vẫn dễ hiểu.
• Micro cài áo có thể vẫn đang thu khi bạn nghĩ đã hết giờ quay. Giữ lời ăn tiếng nói trong cánh gà.
• Đọc kỹ hợp đồng, thỏa thuận ghi hình: quyền sử dụng hình ảnh, việc được đăng clip hậu trường lên kênh riêng hay không, thời điểm được đăng.

Hậu kỳ: tiết mục được "hoàn thiện" thế nào

Sau buổi ghi hình, phòng hậu kỳ nhận dữ liệu từ tất cả các máy. Với chương trình không phát trực tiếp, biên tập viên có thể chỉnh lại thứ tự cắt góc so với bản cắt trực tiếp, chọn lượt quay có biểu cảm tốt hơn cho một đoạn cận, hoặc thêm hiệu ứng chuyển cảnh.

Âm thanh cũng được xử lý: cân lại nhạc nền với tiếng hò reo, giảm tiếng giày trượt hay tiếng thở nếu quá lớn. Màu hình được chỉnh để trang phục và ánh sáng trông đồng nhất giữa các máy. Cuối cùng là đồ họa: tên đội, tên bài, điểm số nếu có.

Điều này giải thích vì sao bản phát sóng đôi khi trông "đều" hơn cảm giác của khán giả ngồi tại trường quay. Ngược lại, có những khoảnh khắc mà người ở trường quay thấy rõ nhưng không có máy nào bắt được, và nó biến mất khỏi bản phát sóng.

Xem lại một tiết mục với con mắt người làm nghề

Lần tới khi xem một tiết mục dance cover trên truyền hình, thử để ý những điều sau:

Nhìn được những lớp này, bạn sẽ hiểu vì sao một đội ngoài đời nhảy rất hay nhưng lên hình lại kém nổi, và ngược lại. Kỹ năng nhảy là nền tảng, nhưng hiểu máy quay là thứ phân biệt đội "biết làm truyền hình".

Nếu đội bạn muốn thử sức

Trước khi nộp hồ sơ cho một chương trình, đội có thể tự tập dượt quy trình ở quy mô nhỏ: quay một bài bằng hai, ba điện thoại đặt ở các góc khác nhau, rồi tự cắt dựng. Bạn sẽ thấy ngay động tác nào "ăn hình", ai bị che khuất ở đội hình nào. Các bước quay và dựng clip ở nhà có trong bài quy trình làm clip dance cover cho mạng xã hội.

Song song, hãy tham gia các sân chơi offline để quen với sân khấu thật và đám đông. Cách chọn cuộc thi phù hợp với trình độ đội được bàn trong bài cách tìm và chọn sự kiện dance cover. Một đội đã đứng trên nhiều sân khấu nhỏ sẽ bình tĩnh hơn hẳn khi đèn trường quay bật sáng.