Khi nhắc tới những ca sĩ K-Pop có lượng fan đông đảo nhất, cái tên đầu tiên nhiều người nghĩ tới là BTS với fandom ARMY, tiếp theo là BLACKPINK với BLINK, rồi tới những nhóm như TWICE, SEVENTEEN, Stray Kids, EXO. Nhưng con số người hâm mộ chỉ là phần nổi. Điều thú vị hơn là cách những cộng đồng này vận hành: họ tổ chức ra sao, làm gì mỗi khi thần tượng ra nhạc, và vì sao có nhóm giữ được fandom bền bỉ nhiều năm trong khi nhóm khác nhanh chóng chìm xuống. Bài viết này không xếp hạng bằng số liệu, vì các con số lượt xem hay lượt theo dõi thay đổi từng ngày, mà đi sâu vào “cỗ máy” phía sau một fandom lớn.
Những cái tên ai cũng biết và tên gọi fandom của họ
Mỗi nhóm K-Pop thường có một tên gọi chính thức cho cộng đồng người hâm mộ. Cái tên ấy không chỉ để gọi cho vui, nó là bản sắc chung, là thứ fan dùng để nhận ra nhau ở sân bay, ở concert hay trong phần bình luận.
- BTS – ARMY: có lẽ là fandom K-Pop được nhắc đến nhiều nhất trên thế giới, nổi tiếng với khả năng tổ chức các chiến dịch quy mô lớn.
- BLACKPINK – BLINK: fandom của nhóm nữ có sức ảnh hưởng toàn cầu, gắn với hình ảnh thời trang và các sân khấu lễ hội quốc tế.
- TWICE – ONCE, SEVENTEEN – CARAT, Stray Kids – STAY, EXO – EXO-L: những cộng đồng đông đảo, gắn bó, có mặt mạnh ở cả Hàn Quốc lẫn châu Á.
Danh sách này không đầy đủ và cũng không phải bảng xếp hạng. Mỗi thế hệ K-Pop lại có những nhóm mới nổi lên với tốc độ đáng kinh ngạc. Điều đáng học không nằm ở việc ai đứng đầu, mà ở chỗ các fandom này có những điểm chung rất rõ.
Fan club: từ chính thức tới các nhóm fan độc lập
Một fandom lớn thường có hai lớp tổ chức song song.
Fan club chính thức do công ty quản lý vận hành. Thành viên thường đăng ký theo đợt, nhận bộ quà thành viên, được ưu tiên ở một số hoạt động như mua vé concert hay tham gia ghi hình chương trình âm nhạc. Đây là lớp “danh tính” chính thức của fan.
Các nhóm fan độc lập mới là nơi phần lớn hoạt động diễn ra. Có những tài khoản chuyên dịch phụ đề, chuyên tổng hợp lịch trình, chuyên hướng dẫn streaming, chuyên chụp ảnh nghệ sĩ ở sự kiện. Ở Việt Nam, mỗi nhóm nổi tiếng đều có fanpage, nhóm cộng đồng tiếng Việt, nơi người mới được “nhập môn”: học tên thành viên, xem lại các chương trình cũ, tìm hiểu lịch sử nhóm.
Sự phân công này khiến fandom vận hành giống một tổ chức tình nguyện khổng lồ. Không ai trả lương, nhưng việc được chia nhỏ và có người phụ trách.
Streaming và voting: “công việc” của fan khi thần tượng comeback
Mỗi lần một nhóm phát hành bài mới, fandom bước vào giai đoạn gọi là comeback, và có cả một danh sách việc cần làm.
- Streaming: nghe bài mới trên các nền tảng nghe nhạc và xem MV trên YouTube. Các nhóm fan thường hướng dẫn cách nghe sao cho lượt nghe được tính đúng, ví dụ xen kẽ bài khác thay vì lặp một bài liên tục, không tắt tiếng.
- Mua album: album vật lý trong K-Pop thường đi kèm photocard ngẫu nhiên, sách ảnh, poster. Doanh số album tuần đầu là thước đo được fandom quan tâm đặc biệt.
- Voting: các chương trình âm nhạc hằng tuần của Hàn Quốc tính điểm từ nhiều nguồn, trong đó có phần bình chọn của khán giả qua ứng dụng. Fan thế giới tham gia bình chọn để giúp nhóm giành cúp.
- Lan tỏa: chia sẻ MV, làm video phản ứng, dịch lời bài hát, đẩy hashtag vào xu hướng.
Muốn hiểu chương trình âm nhạc Hàn vận hành ra sao, từ pre-recording tới fan chant, bạn có thể đọc thêm bài hậu trường show âm nhạc K-Pop.
Fan project: khi người hâm mộ tự làm sự kiện
Fan project là những dự án do fan tự khởi xướng, tự gây quỹ và tự thực hiện. Có thể kể ra vài dạng phổ biến:
- Quảng cáo sinh nhật: thuê màn hình LED, biển quảng cáo ở ga tàu, trung tâm thương mại để chúc mừng sinh nhật thành viên.
- Cafe sự kiện: trang trí một quán cà phê theo chủ đề nhóm trong vài ngày, phát quà nhỏ cho fan đến chơi.
- Cổ vũ tại concert: phát băng rôn, giấy màu, hướng dẫn cả khán phòng cùng làm một hành động ở một bài cụ thể.
- Dự án thiện nguyện: quyên góp, trồng cây, ủng hộ quỹ từ thiện nhân danh nghệ sĩ.
Dự án thiện nguyện là mặt rất đẹp của văn hóa fan K-Pop, góp phần thay đổi định kiến rằng fan chỉ biết “cuồng”. Dù vậy, với các dự án gây quỹ, người tham gia nên xem kỹ ai là người quản lý tiền, có công khai sao kê hay không, để tránh rủi ro mất tiền vì người tổ chức thiếu minh bạch.
Vì sao có nhóm sở hữu fandom khổng lồ?
Không có công thức bí mật, nhưng nhìn các nhóm có fandom lớn, có thể thấy vài yếu tố lặp lại.
| Yếu tố | Biểu hiện |
|---|---|
| Âm nhạc và màn trình diễn | Bài hát dễ nhớ, vũ đạo đồng đều, sân khấu live thuyết phục |
| Câu chuyện | Hành trình từ khó khăn tới thành công, thông điệp mà người trẻ đồng cảm |
| Nội dung ngoài âm nhạc | Show thực tế, vlog, livestream giúp fan thấy cá tính từng thành viên |
| Giao tiếp với fan | Tương tác thường xuyên trên ứng dụng, mạng xã hội, thư tay |
| Tính nhất quán | Concept, hình ảnh, chất lượng được giữ đều qua nhiều năm |
Yếu tố nội dung ngoài âm nhạc thường bị đánh giá thấp. Nhiều người trở thành fan không phải nhờ một MV mà nhờ một đoạn show thực tế, nơi họ thấy thành viên vụng về, hài hước, tử tế. Chính sự gần gũi ấy biến người nghe nhạc thành người hâm mộ trung thành. Mối quan hệ một chiều giữa người xem và thần tượng trên mạng là một chủ đề rộng hơn K-Pop, và bài viết về những “thần tượng mạng” tác động tới giới trẻ là một góc nhìn đáng tham khảo để so sánh.
Mặt trái của fandom lớn
Một cộng đồng càng đông thì càng khó kiểm soát. Fandom K-Pop từng gặp không ít vấn đề:
- Fan war: tranh cãi, công kích giữa fan các nhóm hoặc giữa fan các thành viên trong cùng một nhóm.
- Sasaeng: những người theo dõi đời tư nghệ sĩ một cách xâm phạm, bị chính cộng đồng fan lên án mạnh mẽ.
- Áp lực chi tiêu: mua nhiều bản album để săn photocard, chạy theo mọi món đồ chính thức.
- Áp lực thời gian: streaming, voting có thể chiếm nhiều giờ mỗi ngày nếu không biết điểm dừng.
Fan lâu năm thường nói rằng là fan tốt không có nghĩa là làm mọi thứ. Bạn có thể chọn hoạt động phù hợp với thời gian và túi tiền, bỏ qua những thứ không cần thiết mà vẫn là một phần của cộng đồng.
Nếu bạn muốn bắt đầu làm fan
Hãy bắt đầu từ âm nhạc: nghe trọn một album, xem vài sân khấu live, tìm các video giới thiệu thành viên do fan làm. Sau đó tham gia một nhóm cộng đồng tiếng Việt có quy tắc rõ ràng, quản trị viên tích cực. Đặt ra một ngân sách nhỏ mỗi tháng cho đồ fan và giữ đúng. Muốn đi sâu hơn về cách K-Pop thay đổi thói quen của người trẻ, bài văn hóa K-Pop trong cộng đồng Gen Z có nhiều gợi ý thực tế.
Một fandom lớn được làm nên từ hàng triệu người bình thường, mỗi người góp một chút. Biết cách góp vừa đủ chính là điều giúp niềm yêu thích ấy kéo dài.
Câu hỏi thường gặp
Nhóm K-Pop nào có fandom lớn nhất hiện nay?
BTS và fandom ARMY thường được xem là cộng đồng có độ phủ toàn cầu rộng nhất, bên cạnh BLINK của BLACKPINK. Tuy nhiên các chỉ số lượt theo dõi, lượt xem thay đổi liên tục, nên nên xem trực tiếp trên nền tảng chính thức nếu cần con số cập nhật.
Có cần tham gia fan club chính thức mới được coi là fan?
Không. Fan club chính thức mang lại một số quyền lợi như ưu tiên mua vé, nhưng phần lớn người hâm mộ chỉ nghe nhạc, xem nội dung và tham gia cộng đồng độc lập. Mức độ tham gia là lựa chọn của mỗi người.
Fan Việt Nam có bình chọn được cho chương trình âm nhạc Hàn không?
Nhiều chương trình cho phép bình chọn qua ứng dụng mà người dùng quốc tế tải được. Cách thức và ứng dụng thay đổi theo từng chương trình, nên hãy theo dõi hướng dẫn của nhóm fan uy tín.
Photocard là gì và vì sao fan săn lùng?
Photocard là thẻ ảnh nhỏ in hình thành viên, thường được đóng ngẫu nhiên trong album. Vì không chọn được, fan hay mua nhiều album hoặc trao đổi với nhau; đây cũng là nguồn gốc của áp lực chi tiêu nếu không đặt giới hạn.
